Korelasyon yüksekse iki ölçüm uyumlu mu? Bland–Altman rehberi
Yüksek korelasyonla ölçüm uyumunu ayırın. Bland–Altman grafiğini okuyun, uyum sınırlarını hesaplayın ve kabul edilebilir farkla karşılaştırın.
AcademicFix Editoryal Ekibi · Kaynak kontrolü:
- Pearson korelasyonu
- r = 1
- Her ölçüm çiftindeki fark
- +10 birim
Beş kurmaca çiftte B her seferinde A’dan 10 birim yüksek ölçer.
Örnek hesabı inceleyinİki cihaz aynı kişileri benzer biçimde sıralayabilir ve yine de kararınızı değiştirecek kadar farklı değerler verebilir. Pearson korelasyonu doğrusal ilişkinin gücünü gösterir. İki yöntemin birbirinin yerine kullanılıp kullanılamayacağını değerlendirmek için aynı kişideki farkları ölçüm biriminde inceleyin ve kullanım amacına göre önceden belirlediğiniz toleransla karşılaştırın. Bland ve Altman, 1986
Bu rehberde
r = 1 iken iki ölçüm nasıl farklı olabilir?
Instagram’daki beş çift kurgusunu ele alalım. B yöntemi her kişide A’dan 10 birim fazla ölçüyor. Noktalar eşitliği gösteren B = A çizgisinde değil, onun 10 birim üstünde duruyor. Pearson korelasyonu 1. Buna rağmen yöntemleri birbiriyle değiştirmek her kaydı 10 birim oynatır. Güvenilir bir referans olmadan yalnız bu karşılaştırmadan hangi yöntemin doğru değere daha yakın olduğunu söyleyemezsiniz.
| Kişi | A | B | Çift ortalaması | Fark (B − A) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 10 | 20 | 15 | +10 |
| 2 | 20 | 30 | 25 | +10 |
| 3 | 30 | 40 | 35 | +10 |
| 4 | 40 | 50 | 45 | +10 |
| 5 | 50 | 60 | 55 | +10 |
Bland–Altman grafiğinde hangi eksen neyi gösterir?
Her kişi için yatay eksene iki ölçümün ortalamasını (A + B) / 2, dikey eksene farkı B − A yerleştirin. Farkın yönünü grafikte ve raporda aynı tutun. Sıfır çizgisi o kişide iki ölçümün eşit olduğu yeri, ortalama fark çizgisi ise yöntemler arasındaki ortalama kaymayı gösterir. Beş çiftlik örnekte bütün noktalar +10 çizgisindedir. Bland ve Altman, 1995
Noktalar sağa doğru yükseliyorsa farkın büyüklüğü ölçüm düzeyine göre değişiyor olabilir. Noktalar geniş bir yelpazeye açılıyorsa değişkenlik yüksek ölçümlerde daha fazla olabilir. Aykırı noktaları araştırın. Bu örüntüler varken herkese tek bir sabit sınır uygulamak uygun olmayabilir. Grafik, örüntüyü fark etmenizi sağlar. Nedenini tek başına belirlemez.
Yaklaşık %95 uyum sınırları nasıl hesaplanır?
Her birimden bir ölçüm çifti alınmışsa, birimler birbirinden bağımsızsa, farklar yaklaşık normal dağılıyorsa ve farkların ortalaması ile yayılımı ölçüm aralığında yaklaşık sabitse, klasik yaklaşım şöyledir:
Uyum sınırları ≈ ortalama fark ± 1,96 × farkların örneklem standart sapması.
İkinci kurguda on bağımsız çift için örnek farklar 6, 7, 8, 9, 10, 10, 11, 12, 13 ve 14 birim olsun. Ortalama fark 10, örneklem standart sapması yaklaşık 2,58’dir. Formül, yuvarlandığında 4,9 ile 15,1 birim verir. Bu sayılar, aritmetiği göstermek için oluşturulmuştur. On kurgusal değerden gerçek bir cihaz için normal dağılım veya uyum sonucu çıkarılmaz.
| Soru | İlgili sonuç |
|---|---|
| B, A’dan ortalama ne kadar farklı? | Ortalama fark, burada +10 birim |
| Benzer koşullarda tek tek çiftlerin farkları kabaca ne aralıkta olabilir? | Model koşulları altında tahmin edilen uyum sınırları |
| Ortalama fark ve uyum sınırları ne kadar kesin tahmin edildi? | Ortalama farkın ve her uyum sınırının ayrı güven aralıkları |
İlk beş çiftin farkı tam sabit olduğu için standart sapma sıfırdır. Aritmetik iki sınırı da +10’a getirir. Bu, kurgunun bir özelliğidir ve gerçek bir örneklemde gelecek ölçümlerin tamamının aynı farkı vereceğini göstermez. Bland ve Altman, 1986
Yöntemleri ne zaman birbirinin yerine kullanabilirsiniz?
Toleransı sonuçları görmeden belirleyin. Örneğin bir araştırma ekibi, aynı kullanımda en fazla ±5 birim farkı kabul edebileceğini çalışmanın gerekçesiyle yazmış olsun. İkinci kurgudaki 4,9–15,1 sınırları bu toleransın içine sığmaz. Yüksek korelasyon, bunu değiştirmez. ±5 birim burada yalnızca bir karar örneğidir. Kendi çalışmanızda kabul edilebilir farkı kullanım alanı, ölçüm birimi ve yanlış kararın sonuçları belirler.
Raporunuzda çift sayısını, farkın yönünü ve birimini, ortalama farkı, uyum sınırlarını, tahmin belirsizliğini ve kabul ölçütünüzü birlikte verin. Küçük örneklemde tahmin belirsizliği önemlidir. Aynı kişiden alınan tekrarlı çiftleri bağımsız kişi sayısı gibi toplamayın. Tek ölçümün uyumunu mu, birden çok ölçüm ortalamasının uyumunu mu değerlendireceğinizi önceden belirleyin. Bland ve Altman, 2007
Sık sorulan sorular
Ortalama fark sıfıra yakınsa uyum iyi midir? Büyük pozitif ve negatif farklar birbirini ortalamada silebilir. Çiftlerin ne kadar ayrıştığını görmek için yayılımı ve uyum sınırlarını da inceleyin.
Uyum sınırları ortalama farkın güven aralığı mıdır? İkisi farklı sorulara yanıt verir. Uyum sınırları bireysel farkların yayılımını, ortalama farkın güven aralığı ise ortalama fark tahmininin belirsizliğini gösterir.
Ortalama farkı çıkararak iki yöntemi eşitleyebilir miyim? Sabit kaymayı gidermek, değişken farkları ortadan kaldırmaz. Kalibrasyon uygulandıysa kalan farkları, uygulanacağı ölçüm aralığında ve tercihen bağımsız veride yeniden değerlendirin.
Son kontrol
- A ve B değerleri aynı kişiye, birime ve karşılaştırılabilir koşullara mı ait?
- Kabul edilebilir fark ve farkın yönü önceden belirtildi mi?
- Grafikte eğilim, değişen yayılım veya aykırı noktalar var mı?
- Farkların yayılımı ile tahmin belirsizliği ayrı raporlandı mı?
İlişki ve tahmin sorularını karşılaştırmak için korelasyon ile regresyonun farkı, sonuçları tabloya almak için APA 7 tablo biçimlendirici.