Literatür taraması nasıl kaydedilir? Tekrarlanabilir bir arama günlüğü
Veritabanı, platform, tam sorgu, tarih ve tekilleştirme adımlarını kaydedin. Örnek arama günlüğü ve indirilebilir boş şablonla taramanızı izlenebilir kılın.
AcademicFix Editoryal Ekibi · Kaynak kontrolü:
- Nerede?
- Veritabanı + platform
- Nasıl?
- Çalıştırılan tam sorgu
- Ne zaman?
- Arama tarihi + sürüm
- Hangi kapsamda?
- Sınırlar + gerekçeleri
Sonuçları kaydetmek kadar, o sonuçlara nasıl ulaştığınızı kaydetmek de gerekir.
Kayıt şablonuna geçin“MEDLINE’da aradık” demek, aynı aramayı yeniden çalıştırmak için yeterli değildir. Kaynağı, platformu, tam sorguyu, tarihi ve sınırları birlikte saklayın. Bu rehber, taramasını açıklamak isteyen öğrenci ve araştırmacılar içindir. Anlatısal literatür bölümünde de günlük tutabilirsiniz; bu işlem çalışmayı kendiliğinden sistematik derlemeye dönüştürmez.
Bu rehberde
Aramadan önce bir kayıt açın
PRISMA-S, sistematik derlemelerin arama bölümünü raporlamak için 16 maddelik bir uzantıdır. Bir kalite puanı veya eksiksiz yürütme kılavuzu değildir. PRISMA-S açıklama metni
Veritabanı içerik kaynağıdır; platform o kaynağı aradığınız arayüzdür. Örneğin “MEDLINE — Ovid” ikilisi, yalnızca “MEDLINE” ifadesinden daha açıklayıcıdır. Platformlar farklı arama alanları ve sözdizimleri sunabilir. Sorguyu sonradan hafızadan yeniden yazmak yerine çalıştırılmış biçimini saklayın. PRISMA-S, madde 1 ve 8
Aşağıdaki düzen, AcademicFix’in pratik kayıt önerisidir; resmî kontrol listesinin yerine geçmez. Her kaynak ve her güncelleme için ayrı satır açabilirsiniz. Uzun sorgular için satırdaki dosya adıyla eşleşen bir metin dosyası kullanın.
| Kayıt grubu | Yazılacak bilgi | İşinizi kolaylaştıran kontrol |
|---|---|---|
| Kimlik | Kısa arama kimliği, sürüm, işlemi yapan kişi | Ekipte aynı ada sahip iki “son sürüm” kalmasın. |
| Kaynak | Veritabanı veya diğer kaynak; platform ya da adres | Birden çok kaynak birlikte arandıysa hangileri olduğunu ayırın. |
| Strateji | Çalıştırılan tam sorgu veya ona bağlı dosya | Alan kodları, parantezler ve satır birleşimleri kaybolmasın. |
| Zaman ve sınırlar | Çalıştırma tarihi; yayın dönemi, dil ve diğer sınırlar | “Sınır yok” ile “bilgi girilmedi” farklı olsun. |
| Çıktı | Ekrandaki sonuç sayısı, dışa aktarılan kayıt sayısı ve dosya | İki sayı farklıysa nedeni açıklansın. |
| Sonraki işlem | Tekilleştirme grubu, değişiklik nedeni, önceki sürüm | Birleşik havuza hangi çıktının girdiği görülsün. |
Sayıları yalnız gerçekten gözlemlediğinizde girin. Henüz çalıştırılmamış bir sorgunun sonuç sayısını sıfır yazmak yerine boş bırakıp durumunu “taslak” olarak belirtin.
Kurgusal bir arama kaydı
Bu örnek bir araştırma sonucu veya denenmiş arama stratejisi değildir. Yalnızca kayıt düzenini gösterir. Başlıkları doldurulmuş olması, sorgunun uygun veya eksiksiz olduğu anlamına gelmez.
| Alan | Öğretim örneği |
|---|---|
| Arama kimliği / durum | AR-01 / çalıştırılmadı |
| Konu | Hemşirelerde tükenmişlik üzerine planlanan tarama |
| Veritabanı / platform | MEDLINE / Ovid |
| Strateji sürümü | v01 — henüz değerlendirilecek |
| Tam sorgu | Henüz hazırlanmadı; çalıştırılabilir sorgu ayrıca eklenecek |
| Çalıştırma tarihi | Boş — işlem gerçekleşmedi |
| Planlanan yayın yılı sınırı | Yok; uygulanan sınır çalıştırma sonrasında doğrulanacak |
| Sonuç / dışa aktarma sayısı | Boş — gözlenmiş sayı yok |
| Kontrol notu | Terimler, alan kodları ve kapsam bir bilgi uzmanıyla değerlendirilecek |
Bu kaydı gerçek çalışmanızda kullanırken konu adını bir arama sorgusu gibi yapıştırmayın. Sorunuza uygun stratejiyi oluşturun, değerlendirin ve çalıştırdıktan sonra kaydı gerçek bilgilerle tamamlayın. Cochrane, arama kayıtlarını süreç boyunca tutmayı ve bilgi uzmanıyla erken iş birliğini vurgular; buradaki sağlık örneği tüm disiplinler için aynı veritabanını önermez. Cochrane, bölüm 4.2.1 ve 4.5
Güncellemeyi eski kaydın üzerine yazmayın
Yeni bir tarama yaptığınızda yeni sürüm açın. Strateji değişmişse önceki ve güncel sorguyu birlikte koruyun; değişen kaynakları veya sınırları ve nedenlerini açıklayın. Yalnız tarih değiştiyse bunu da kaydedin. Aramanın yapıldığı tarih, örneğin “2015–2025 yayınları” biçimindeki kapsam sınırından ayrı bir bilgidir. PRISMA-S, madde 12–13
Özgün dosya düzeni önerimiz: AR-01_v01_sorgu.txt, AR-01_v01_kayitlar.ris ve bunlara bağlanan günlük satırı. Sonraki çalıştırmayı v02 olarak ayırın. “Yeni terim eklendi” notuna terimi ve gerekçesini yazın. Bu adlandırma zorunlu standart değildir.
Tekilleştirme ile farklı raporları eşleştirmeyi ayırın
Aynı makale iki veritabanından gelmişse iki kayıt bulunabilir. Buna karşılık bir araştırmanın protokolü, ilk sonuç makalesi ve takip raporu ayrı belgeler olabilir. Benzer başlık veya ortak yazar, tek başına birini silme gerekçesi değildir. PRISMA 2020’nin kayıt, rapor ve çalışma ayrımı bu noktada önemlidir. PRISMA 2020, kavramlar
Önerdiğimiz işlem günlüğünde yazılım ve sürüm için, otomatik eşleşme kuralı için ve elle incelenen belirsiz çiftler için ayrı alan tutun. Kaynak dosyalarını koruyun; hangi kayıtların birleştirildiğini geri izleyebilin. Bir çalışmanın farklı raporlarını ilişkilendirin: ikincil rapor tasarım veya sonuç hakkında ek bilgi taşıyabilir. Cochrane, bölüm 4.6.1–4.6.3
Bu ayrımı örneklerle görmek için aynı çalışmanın farklı raporları rehberine geçebilirsiniz.
Kayıttan yöntem bölümüne
Kısa yöntem açıklamasını, tam stratejileri içeren ek dosyalarla bağlayın. PRISMA 2020, yalnız bir veritabanının değil, aranan bütün veritabanları, kayıt sistemleri ve sitelerin tam stratejilerinin sunulmasını önerir. PRISMA 2020, arama raporlaması
Doldurulacak raporlama iskeleti: “[Kaynak] üzerinde [platform] aracılığıyla [gerçek tarih] tarihinde tarama yapıldı. Çalıştırılan tam strateji [ek numarası] içinde sunuldu. [Sınırlar ve gerekçeleri] kaydedildi. Güncellemede [değişiklikler] yapıldı. Yinelenen kayıtlar [yazılım/sürüm ve karar yöntemi] ile ele alındı.”
Bu cümleyi gerçek işlemlerle tamamlayın. Güncellenen veritabanında aynı sorgu farklı sayıda sonuç verebilir; kayıt tutmak tüm çalışmaların bulunduğunu kanıtlamaz. PRISMA-S, madde 15 ve kapsam
Arama günlüğünü çalışma dosyanıza ekleyin
Boş arama günlüğünü indirin. CSV, resmî PRISMA-S formu değildir; yukarıdaki iş akışı için boş bir çalışma şablonudur. Türkçe karakterler bozuk görünürse dosyayı UTF-8 olarak içe aktarın.
Kaynakları bulduktan sonra literatür matrisiyle karşılaştırmaya geçin. Çalışma dosyanızın bölüm yapısı için Word şablonu oluşturucuyu kullanabilirsiniz; bu araç arama stratejinizi doğrulamaz.
Çalışmanıza dönmeden önce
- Her sorgunun kaynağı, platformu ve çalıştırma tarihi belli mi?
- Tam sorgu açılabiliyor mu; anahtar kelime listesiyle karıştırılmamış mı?
- Sayılar gerçek dışa aktarma dosyalarına geri bağlanıyor mu?
- Değişikliklerin nedenleri ve önceki sürümler duruyor mu?
- Aynı raporun tekrarları ile aynı çalışmanın farklı raporları ayrılmış mı?
- Eklerinizde ekip içi özel notlar veya erişim bilgileri kalmış mı?
Sık sorulan sorular
Yalnızca arama ekranının görüntüsünü saklasam yeterli mi?
Ekran görüntüsü destekleyici kayıt olabilir; ancak görünmeyen sorgu satırlarını ve sınırları kaybettirmeyin. Mümkün olduğunda sorguyu metin biçiminde de saklayın. Cochrane, bölüm 4.5
PRISMA-S formunu doldurursam taramamın kalitesi onaylanmış olur mu?
Hayır. Form, arama sürecini açıklamanıza yardım eder. Uygun kaynak seçimi, strateji ve yöntem değerlendirmesi ayrı işlerdir. PRISMA-S
Arama günlüğü ile literatür matrisi aynı şey mi?
Bu rehberde günlük, kaynaklara nasıl ulaştığınızı izler. Literatür matrisi ise okuduğunuz çalışmaların sorularını, yöntemlerini ve bulgularını karşılaştırmak için kullanılır. Birini ötekinin yerine koymayın; çalışma dosyanızda birbirine bağlayın.
Kaynaklar ve kapsam
Yöntem açıklamalarının dayanakları metindeki ilgili bölümlere bağlanmıştır. Örnek tablolar öğretim amacıyla hazırlanmıştır; gerçek araştırma bulgusu değildir.
- Rethlefsen ve ark. (2021) — PRISMA-S açıklama metni
- Cochrane Handbook, Bölüm 4 (2025) — Tarama ve çalışma seçimi
- Page ve ark. (2021) — PRISMA 2020 bildirisi
Konuyu kısaca ele aldığımız Instagram paylaşımı.
Buradan devam edin
- Aynı çalışmanın farklı raporlarını eşleştirin
- Bulduğunuz kaynakları literatür matrisiyle karşılaştırın
- Çalışma dosyanız için Word şablonu oluşturun