Literatür matrisi nasıl hazırlanır? Makale özetinden senteze

Kimler, ne zaman kullanabilir?

Bu rehber, tezinin literatür bölümünü, araştırma önerisini veya makalesinin kuramsal arka planını yazanlar içindir. Birkaç ilgili kaynağı okuyup not aldıktan sonra, ilk taslaktan önce başlayabilirsiniz. Stanford’un yazma etkinliği de matrisi, okunmuş ve notlanmış kaynaklardan hareketle kaynaklar arasındaki ilişkileri kurmak için kullanır. Stanford TeachingWriting

Matrisi bütün okumalar bitince doldurulacak bir form gibi düşünmeyin. Yeni bir kavramla karşılaşınca eski satırlara dönmek, ilk başta önemsiz görünen bir yöntem farkını sonradan karşılaştırmaya eklemek mümkündür. Başlangıç sorunuz değişirse hangi notların hâlâ işe yaradığını da yeniden kontrol edin.

Önce tablonun sorusunu yazın

“Üniversite öğrencileri ve teknoloji” bir konu başlığıdır; karşılaştırma için fazla geniş kalabilir. “Üniversite öğrencilerinin çevrim içi yazma desteğine katılımını hangi koşullar etkiliyor?” daha belirli bir başlangıç sorusudur. Tablonun üstüne soruyu, ele aldığınız bağlamı ve varsa tarih sınırını yazın.

Arama kaydını ayrı tutun: hangi veri tabanını, sözcükleri ve sınırları kullandınız; kaynakları hangi gerekçeyle seçtiniz? Bu kayıt, kaynağın içeriğini karşılaştıran matrisle farklı bir işe yarar. VCU Libraries

Kullanılabilir beş sütunlu şablon

Aşağıdaki tabloyu bir kelime işlemciye veya elektronik tabloya kopyalayabilirsiniz. Bu beş sütun, bu rehber için hazırlanmış bir başlangıç önerisidir; evrensel bir zorunluluk değildir. VCU da matris sütunlarının ihtiyaca göre uyarlanabileceğini belirtir. VCU Libraries

Boş beş sütunlu şablonu CSV olarak indirin. Dosya yalnızca sütun başlıklarını ve boş satırları içerir; örnekteki kurgusal bilgiler dosyaya eklenmemiştir.

Kaynak: Kısa bir kimlik kullanın, ancak tam bibliyografik kayda geri dönebilin. Benzer yazar ve yılları karıştırmamak için dosya bağlantısı veya kaynakça yöneticisi anahtarı ekleyebilirsiniz.

Soru / bağlam / yöntem: Yalnızca “nicel” ya da “nitel” yazmakla yetinmeyin. Karşılaştırmanız için önemliyse katılımcıları, veri toplama biçimini ve incelenen dönemi belirtin. Stanford’un etkinliği, yöntemle birlikte coğrafi ve zamansal farklara da dikkat çeker. Stanford TeachingWriting

İlgili bulgu ve sayfa: Makalenin bütün özetini bu hücreye taşımayın. Kendi sorunuza yanıt veren bilgiyi seçin; nereden aldığınızı kaydedin. Sayfasız bir metinde bölüm başlığı, tablo numarası veya başka bir bulunabilir konum kullanın. Böylece yazarken bütün dosyayı yeniden aramak zorunda kalmazsınız.

Diğer kaynaklarla ilişkisi: “Benzer” yerine benzerliğin konusunu yazın: aynı engel mi, aynı açıklama mı, farklı koşullarda görülen bir sonuç mu? İlişki henüz açık değilse “karşılaştırma bekliyor” deyin. Hücreyi doldurmak için uzlaşma veya çatışma üretmeyin.

Sınırlar / argümandaki rolü: Yazarın belirttiği sınırlılığı kendi yorumunuzdan ayırın. “Yazarın sınırlılığı: tek kurum” ile “benim kullanımım: farklı kurumlara genelleme yapmayacağım” ayrı notlardır. Bu sütun, kaynağın metninizde ne kadar yük taşıyabileceğini düşünmenize yardım eder.

Kurgusal örnek: üç kaynağı birlikte okumak

Aşağıdaki A, B ve C tamamen uydurulmuş öğretim örnekleridir. Gerçek yayın, veri veya bulgu değildir; sayfa numaraları da kurgusaldır. Kaynakçada kullanılmamalıdır. Sorumuz, üniversite öğrencilerine verilen yazılı geri bildirimin nasıl değerlendirildiği olsun.

Kaynak sırasına göre yazılan bir özet şöyle kalır: “A, öğrencilerle görüşmüştür. B, metinleri karşılaştırmıştır. C, tercihleri anketle incelemiştir.” Okur kaynakları tanır; aralarındaki ilişkiyi kendisi kurmak zorunda kalır.

Tematik sentez ise aynı kurgusal malzemeyi şöyle düzenleyebilir: “Yazılı geri bildirimi değerlendirirken öğrenci deneyimi, metindeki değişim ve hizmet beklentisini ayırmak gerekir. A’daki görüşmeler algılanan yararı, B’deki karşılaştırma kısa süreli metin değişimini, C’deki anket ise daha hızlı yanıt beklentisini ele alır. A ve C, metinde iyileşme olduğunu göstermez. B’de gözlenen değişim de tek başına kalıcı etki veya neden-sonuç ilişkisi göstermez. Bu kaynaklar, farklı değerlendirme boyutlarını bir araya getirir.”

Burada sentez, sonuçları tek bir hükümde eritmek değildir. Hangi bağlantının kurulduğu ve hangi çıkarımın yapılamadığı açıkça yazılır.

Matristen paragraf planına geçin

Tablodaki ilişkileri okuyup geçici tema etiketleri koyun: örneğimizde “algılanan yarar”, “metindeki değişim” ve “yanıt hızı beklentisi” gibi. Ardından her etiketin altında hangi noktayı savunabileceğinizi bir cümleyle yazın. George Mason’ın önerdiği süreç, ilgili malzemeyi seçmek, düzenlemek, gruplamak ve grupları birer açıklayıcı önermeye dönüştürmektir. GMU: Organizing Literature Reviews

Paragrafı bu noktayla açın; ardından ilgili kaynakları karşılaştırın. Bir kaynak birden fazla temaya katkı veriyorsa farklı paragraflarda kullanılabilir. GMU: Writing a Literature Review

Boş hücreleri ayrıca inceleyin. “Bu kaynak bu konuyu ele almıyor”, “henüz kontrol etmedim” ve “bilgi açık değil” aynı durum değildir. Matrisinizdeki boşluktan hareketle bütün alanda araştırma boşluğu bulunduğunu ilan etmeyin.

Alıntıyı, yeniden anlatımı ve yorumu ayırın

Doğrudan aldığınız ifadeyi not aşamasında da tırnakla işaretleyin. Kendi cümlenizle aktardığınız bir fikrin kaynağını koruyun; yeniden anlatım, atıf gereğini kaldırmaz. Anlamı doğrularken özellikle olasılık bildiren sözcükleri ve sonucun hangi grupla sınırlı olduğunu kontrol edin. UNC, yeniden anlatımın yazarın bilgisini veya görüşünü doğru temsil etmesini vurgular. UNC Writing Center

Özetten alınan bir notu “yalnızca özet okundu” diye işaretleyin. Tam metin görülmeden ayrıntılı yöntem veya sınırlılık bilgisi eklemeyin. Yazıya taşıyacağınız cümleyi kaynakla yeniden karşılaştırın; özellikle sayı, yön, ölçüm ve sayfa bilgisini kontrol edin. Kendi değerlendirmelerinizi “yorumum” etiketiyle ayırmak son kontrolde işinizi kolaylaştırır.

Bu rehberdeki matris, okuma ve yazma desteğidir. Sistematik derlemenin tarama kapsamını, uygunluk kararlarını veya yanlılık riski değerlendirmesini tek başına karşılamaz. Tabloyu doldurmuş olmak, bütün ilgili araştırmalara ulaştığınızı ya da kaynakların güvenilirliğini değerlendirdiğinizi göstermez. Böyle bir derleme hazırlıyorsanız araştırma tasarımınıza uygun ayrı yöntem ve değerlendirme süreçleri gerekir.

Sık sorulan üç soru

Her makale için tek satır mı açmalıyım?

Başlangıçta kullanışlıdır. Kaynak birden fazla soruya katkı veriyorsa aynı kaynak kimliğini koruyarak ek satırlar açabilirsiniz. Amaç, karşılaştırılacak bilgiyi kaybetmemektir.

Kaç kaynak olunca matrise başlamalıyım?

Sabit bir eşik yoktur. Birkaç ilgili kaynağı okuyunca başlayın; tabloyu yeni okumalarla geliştirin. Gerekli kaynak kapsamını ödevin, tezin veya araştırmanın amacı belirler.

Matrisi tezime tablo olarak koymalı mıyım?

Her zaman gerekmez. Öncelikle düşünme ve taslak hazırlama aracıdır. Metne eklenecekse okuyucuya ne sağladığını ve kurumun ya da derginin kurallarını değerlendirin.