Gizlilik ve etik kontrol listesi
Yayımlanmamış makale veya veriyi yapay zekâya göndermeden önce
Bir dosyanın bilgisayarınızda durması, model isteği gönderildiğinde içeriğin de orada kaldığı anlamına gelmez. Önce paylaşma yetkisini, veri akışını ve kullandığınız ürünün koşullarını ayrı ayrı kontrol edin.
AcademicFix Editoryal Ekibi · · English
Paylaşma izni kimde?
Yazar, ortak yazar, hakem ve veri sorumlusu rolleri aynı değildir.
Kontrol et 02 / AkışNe cihazdan çıkıyor?
Yerel arayüz ile çevrimdışı model işlemeyi ayırın.
Kontrol et 03 / KoşullarHangi ürünün kuralı?
Eğitim, saklama ve üçüncü taraf erişimi ayrı sorulardır.
Kontrol etKapsam: Bu rehber, yayımlanmamış bir çalışma veya araştırma verisi üzerinde yapay zekâ kullanmayı düşünen yazarlar, araştırmacılar ve hakemler içindir. Bir dosya için hukuki izin, etik kurul onayı veya sağlayıcı güvenliği kararı vermez. Hedef derginin, kurumun ve veri sözleşmesinin güncel kuralları önceliklidir. ICMJE tıp dergileri için birincil yayıncılık kaynağıdır; bütün disiplinlere tek tip kural koymaz.
2. Yerel uygulama ile yerel modeli ayırın
API anahtarını kendiniz sağlamanız veya bir masaüstü uygulaması kullanmanız, modelin bilgisayarınızda çalıştığını göstermez. Uygulama seçili metni bir bulut modeline gönderebilir. Tamamen çevrimdışı bir modelde çıkarım cihazda yapılabilir; yine de uygulamanın güncelleme, eşitleme, yedekleme ve günlük ayarlarını ayrıca inceleyin. Ürün adından değil, gerçek veri akışından karar verin. [5] [7]
| Kurulum | Kontrol edilmesi gereken aktarım |
|---|---|
| Tarayıcıdaki yapay zekâ sohbeti | Gönderdiğiniz metin ve dosyalar hizmet sağlayıcısına gider; hesap ve ürün ayarlarını inceleyin. |
| Bilgisayardaki uygulama + bulut API'si | Arayüz yerel olabilir; model isteği için seçilen içerik sağlayıcıya iletilir. Kapsamı ve günlükleri kontrol edin. |
| Çevrimdışı çalışan yerel model | Model işlemesi cihazda olabilir. Dış bağlantı, eşitleme, yedekleme ve eklentileri doğrulamadan 'hiçbir veri çıkmaz' demeyin. |
3. Sağlayıcının ürün ve hesap türünü okuyun
'Model eğitiminde kullanılmıyor' ifadesi 'hiç saklanmıyor' anlamına gelmez. Sohbet geçmişi, güvenlik günlüğü, dosya depolama, insan incelemesi ve bağlı araçlarla paylaşım farklı koşullara tabi olabilir. Güncel belgeyi tam kullandığınız ürün, hesap ve bölge için okuyun. [4] [5] [7]
Örnek olarak OpenAI, bireysel ChatGPT ile API Platformu için farklı veri kontrolleri açıklar. API içeriği varsayılan olarak model eğitimi için kullanılmaz; bazı API özellikleri uygulama durumu tutabilir ve kötüye kullanım günlükleri varsayılan olarak belirli süre saklanabilir. Anthropic ticari ürünlerinde varsayılan eğitim yaklaşımını ayrı, API saklama istisnalarını ayrı belgeler. Gemini API koşullarında ücretsiz ve ücretli kullanım ayrımı ve istisnalar bulunur. Bu örnekler başka bir hesap için otomatik güvenlik onayı değildir. [4] [5] [6] [7] [8]
4. Gerekli en küçük içeriği seçin
İşiniz bir paragrafın anlatımını gözden geçirmekse tüm makaleyi göndermeniz gerekmeyebilir. Önce sentetik örnek, özetlenmiş değişken tanımı veya kimlik bilgileri çıkarılmış kısa bir bölümle aynı sorunun yanıtlanıp yanıtlanamayacağını değerlendirin. Kimliksizleştirme işleminin tek başına yeniden tanımlama riskini sıfırladığını varsaymayın. [9]
Gönderimden önce ekleri, gizli hakem yorumlarını, katılımcı tanımlayıcılarını, erişim anahtarlarını ve dosya üstverisini gözden geçirin. Hangi sürümü ve hangi parçayı kullandığınızı kaydedin; böylece daha sonra izin ve açıklama kararınızı izleyebilirsiniz.
5. Çıktıyı doğrulayın ve kullanımı açıklayın
ICMJE'ye göre yapay zekâ aracı yazar olarak gösterilmemeli; içerik doğruluğu, kaynaklar, atıf ve özgünlükten insanlar sorumludur. ICMJE kapsamındaki dergilerde yazarlar kullandıkları aracı ve kullanım amacını uygun yerde açıklamalıdır. Hedef derginin güncel talimatı farklı ayrıntı veya biçim isteyebilir. [1] [2]
Çıktıdaki her bilimsel iddiayı özgün kaynak ve veriyle karşılaştırın. Yapay zekânın önerdiği alıntı, hesap, yöntem yorumu veya yeni bulguyu doğrulanmış sonuç gibi aktarmayın. Çalışma kaydınızda araç, sürüm biliniyorsa sürüm, kullanım amacı, gönderilen içerik kapsamı ve insan düzeltmesini belirtin. [2]
Göndermeden önce dokuz kontrol
Bu liste karar ve kayıt düzeni içindir; bir güvenlik sertifikası veya izin formu değildir.
- Rolünüzü yazın: yazar, ortak yazar, veri kullanıcısı, hakem veya editör.
- Dergi, kurum, etik kurul, veri sözleşmesi ve ortak yazar koşullarında bu aktarım için gerekli izni kontrol edin.
- Dosyada kişisel, sağlık, öğrenci, yayımlanmamış veya sözleşmeyle kısıtlı bilgi olup olmadığını işaretleyin.
- Aracın gerçekten çevrimdışı mı, yoksa bulut modeline bağlı mı olduğunu doğrulayın.
- Tam kullandığınız ürün ve hesap için eğitim, saklama, günlük, bölge ve bağlı araç koşullarını okuyun.
- Gerekmeyen dosyaları ve tanımlayıcıları çıkarın; mümkünse sentetik veya kısa bir bölümle başlayın.
- Gönderim kapsamını ve seçilen ekleri son kez kontrol edip tarihli karar kaydı tutun.
- Çıktıdaki kaynakları, sayıları, yöntem yorumlarını ve gizli bilgileri insan incelemesinden geçirin.
- Hedef derginin yapay zekâ açıklama kuralına uygun bir kullanım kaydı hazırlayın.
Sık karıştırılan üç durum
Model eğitimini kapatmak makaleyi göndermek için yeterli mi?
Hayır. Eğitim ayarı; paylaşım yetkisini, hizmetin saklama ve günlük koşullarını veya dergi/kurum kurallarını tek başına çözmez. [4] [5] [1]
Kendi API anahtarımı kullanırsam dosya hep bilgisayarımda mı kalır?
Hayır. Anahtarın sahibi olmanız ile modelin nerede çalıştığı farklı konulardır. Bulut API isteği seçilen içeriği sağlayıcıya iletir; uygulamanın gerçek gönderim kapsamını kontrol edin. [5]
Birincil kaynaklar ve kapsam
Bağlantılar 16 Ekim 2026 tarihinde resmî kurum ve sağlayıcı sayfalarından kontrol edildi. Sağlayıcı koşulları değişebilir; bir dosya göndermeden hemen önce kendi hesabınızın güncel ayarını ve sözleşmesini yeniden okuyun. Hiçbir gerçek araştırma dosyası bu rehber için bir modele yüklenmedi.
- 1ICMJE: Yayıncılıkta yapay zekâ kullanımı
Gizlilik, açıklık, insan sorumluluğu ve izin sınırları.
- 2ICMJE: Yazarların yapay zekâ kullanımı
Araç ve kullanım amacının açıklanması; yazarın doğrulama sorumluluğu.
- 3ICMJE: Gönderim ve hakem sürecinde sorumluluklar
Hakemlerin makale gizliliği ve yapay zekâ kullanımı öncesi dergi izni.
- 4OpenAI: Bireysel ChatGPT verilerinin işlenmesi
Hesap türüne göre model geliştirme ayarı, geçici sohbet ve saklama farkları.
- 5OpenAI API: Veri kontrolleri
API eğitimi, kötüye kullanım günlükleri ve ürün özelliğine bağlı saklama.
- 6Anthropic: Ticari ürünlerde model eğitimi
Ticari ürün girdileri ve çıktıları için varsayılan eğitim yaklaşımı.
- 7Anthropic: Kurum verilerinin saklanması
API saklama süresi ve sözleşme, güvenlik veya hukuk kaynaklı istisnalar.
- 8Google: Gemini API ek koşulları
Ücretsiz/ücretli kullanım ve belirli bölge veya hesap istisnaları.
- 9ABD HHS: Sağlık verilerinin kimliksizleştirilmesi
Sağlık verisi örneğinde kimliksizleştirmeden sonra kalan yeniden tanımlama riski; evrensel hukuk kuralı değildir.
Karar kaydınızı tamamlayın
Hangi içeriği, hangi araca, hangi izin ve ayarlarla göndermeye karar verdiğinizi tarihli olarak saklayın.
Diğer Türkçe rehberlere dönün →