Dergi Gönderimi ve Hakemlik
Kör Hakemlik İçin Makale Dosyası Nasıl Anonimleştirilir?
Çift-kör (double-blind) hakemlikte yazar adı, kurum veya üstveri (metadata) ifşası nedeniyle teknik ret veya iade almamak için Word, PDF ve metin içi körleştirme protokolü.
Doğrudan yanıt
Kör hakemlik (double-blind) için makale anonimleştirme, ana metinden yazar adları, kurumlar ve teşekkür bölümlerinin çıkarılarak ayrı bir Başlık Sayfasına (Title Page) taşınması; metin içi öz-atıfların üçüncü şahıs diline dönüştürülmesi ve Word'de 'Belgeyi Denetle' aracıyla dosya üstverisindeki (metadata) tüm yazar/kullanıcı adlarının kalıcı olarak silinmesi protokolüdür.
Hızlı kontrol
Gönderim öncesi kör hakemlik kontrol noktaları
- 01
Yazar isimleri, kurumlar ve iletişim bilgilerini ana metinden silip yalnızca Title Page'e yazın
- 02
Word'de Dosya > Bilgi > Belgeyi Denetle ile yazar ve bilgisayar üstverisini (metadata) kaldırın
- 03
'Önceki çalışmamızda...' ifadesi yerine üçüncü şahıs dili veya '(Anonim, Yıl)' kullanın
- 04
Etik kurul onayındaki kurum adını '[Kör hakemlik gereği gizlenmiştir]' olarak maskeleyin
- 05
Teşekkür, BAP ve TÜBİTAK proje fonu detaylarını ilk gönderimde ana metinden çıkarın
- 06
Dosya adında yazar soyadı yerine 'Metin_Anonim.docx' gibi nötr ifadeler kullanın
1 / 5
İki dosya kuralını uygulayın: Başlık Sayfası (Title Page) ve Kör Metin (Blinded Manuscript)
Çift-kör hakemlik (double-blind peer review) yürüten akademik dergilerde en temel kural, yazar kimliğini içeren bilgiler ile makalenin bilimsel gövdesini kesin biçimde birbirinden ayırmaktır. Gönderim aşamasında sisteme daima en az iki ayrı Word dosyası yüklenir.
Yazar adları, akademik unvanlar, kurum bilgileri (affiliation), ORCID numaraları, sorumlu yazar (corresponding author) iletişim bilgileri, teşekkür (acknowledgments) metni ve araştırma fonu/proje numaraları yalnızca 'Başlık Sayfası (Title Page)' dosyasında yer almalıdır. Ana metin dosyasında bu bilgilerin hiçbiri bulunmamalıdır.
- Yazar isimleri ve kurumlar ana metin başlığının altından tamamen silindi
- Sorumlu yazar e-posta adresi ve ORCID bilgileri yalnızca Title Page dosyasına yazıldı
- Teşekkür (acknowledgments) ve çıkar çatışması beyanları ana metinden çıkarıldı
2 / 5
Metin içi öz-atıfları (Self-citations) üçüncü şahıs diline dönüştürün veya maskeleyin
Hakemlerin yazarları deşifre etmesindeki en yaygın açık, metin içindeki öz-atıf cümleleridir. 'Daha önceki çalışmamızda bulduğumuz üzere (Yılmaz ve ark., 2023)...' ya da 'Geliştirdiğimiz yöntemle (Kaya, 2022)...' gibi birinci çoğul şahıs ifadeleri yazarın kimliğini doğrudan ortaya koyar.
İki güvenli yaklaşım mevcuttur: İlki ve en çok tercih edileni, kendi önceki yayınınızdan tıpkı başka bir araştırmacının çalışmasıymış gibi nesnel ve üçüncü şahıs diliyle bahsetmektir ('Yılmaz ve ark. (2023) tarafından yapılan çalışmada...'). İkincisi ise dergi yönergesi açıkça istiyorsa metin içinde '(Yazar, 2023)' veya '(Anonim, 2023)' şeklinde maskeleme yapmaktır.
- 'Çalışmamızda', 'laboratuvarımızda' veya 'önceki bulgularımız' gibi ifadeler üçüncü şahıs anlatımına çevrildi
- Dergi kuralına göre metin içi maskeleme gerekliyse (Yazar, Yıl) formatı uygulandı
- Maskeleme yapıldıysa kaynakçadaki ilgili satır 'Yazar / Author (Yıl)' olarak alfabetik sıraya yerleştirildi
3 / 5
Etik kurul izni, kurum adı ve proje fonu bilgilerini geçici olarak maskeleyin
İnsan katılımcılar veya hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurul onay belgesi zorunludur. Ancak etik kurul belgesindeki üniversite adı, kurul adı, tarih ve protokol numarası yazarın hangi kurumda çalıştığını ve kimliğini hakemlere ele verir.
Kör hakemlik metninde bu bilgiler genelleştirilerek veya köşeli parantez içinde maskelenmelidir: 'Bu araştırma için ilgili üniversitenin Etik Kurulundan onay alınmıştır [Kurum ve Karar No kör hakemlik süreci için gizlenmiştir]'. Resmî etik kurul belgesi dergi sistemine yalnızca editörün görebileceği 'Ek Belge / Not for Review' kategorisinde yüklenmelidir.
- Etik kurul onay cümlesindeki üniversite ve komite adı maskelendi
- Anket veya saha çalışmasının yapıldığı spesifik özel kuruluş/okul adı genelleştirildi
- BAP, TÜBİTAK veya AB fon destek numaraları kör metinden silinip Title Page'e aktarıldı
4 / 5
Microsoft Word 'Belgeyi Denetle' aracıyla üstverileri (Metadata) tamamen temizleyin
Metin içindeki tüm isimleri silseniz bile Microsoft Word, dosyanın yazarını, şirketi, bilgisayar oturum adını ve son kaydeden kişiyi dosya özelliklerinde (metadata) saklar. Hakem dosyayı açıp 'Özellikler' menüsüne baktığında adınızı hemen görebilir.
Windows Word'de: Dosya > Bilgi > Sorunları Denetle > Belgeyi Denetle (Inspect Document) adımlarını izleyin. Açılan pencerede 'Belge Özellikleri ve Kişisel Bilgiler' seçeneğini işaretleyip 'Denetle'ye, ardından çıkan sonuçta 'Tümünü Kaldır' butonuna tıklayın. Ayrıca Güven Merkezi > Gizlilik Seçenekleri menüsünden 'Kaydederken kişisel bilgileri kaldır' kutusunu işaretleyin.
- Word'de Dosya > Bilgi menüsündeki 'Yazar' ve 'Son Değiştiren' alanlarının boş olduğu görüldü
- Değişiklikleri İzle (Track Changes) ve Yorumlar kabul edildi veya yazar adı 'Yazar' olarak anonimleştirildi
- Mac Word kullanılıyorsa Araçlar > Belgeyi Koru > 'Kaydederken kişisel bilgileri bu dosyadan kaldır' aktifleştirildi
5 / 5
Dosya adını nötrleyin ve PDF / Ek Dosya denetimini tamamlayın
Yazarların en sık düştüğü dikkatsizliklerden biri, mükemmel şekilde anonimleştirilmiş bir metin dosyasını 'Yilmaz_Kaya_Makale_Son_Revize.docx' adıyla dergiye yüklemektir. Hakem sistemleri çoğu zaman dosya adını değiştirmeden hakeme iletir.
Dosya adını mutlaka nötr bir biçimde adlandırın: 'Makale_Metni_Anonim.docx' veya 'Blinded_Manuscript.docx'. Eğer sistem PDF yüklemenizi istiyorsa, oluşturulan PDF'i Adobe Acrobat veya tarayıcıda açıp Dosya > Özellikler (Ctrl+D / Cmd+D) menüsünden Yazar (Author) ve Başlık alanlarının boş olduğunu teyit edin.
- Dosya adında hiçbir yazar soyadı, kurum kısaltması veya proje adı bulunmadığı doğrulandı
- Makaleye eklenen şekil, tablo veya veri seti dosyalarının da anonim adlandırıldığı teyit edildi
- PDF çıktısındaki üstveri (Document Properties) kontrol edilerek Author alanı boşaltıldı
Hakemlik etiği
Sıkça Sorulan Sorular
Kör hakemlik için hazırlanan makalede yazar adı kalırsa ne olur?
Dergi editörü veya dergi sekreteryası (editorial assistant) ön teknik kontrolde yazar veya kurum bilgisini fark ettiğinde makaleyi hakeme göndermeden doğrudan 'iade eder' (send back to author) veya bazı katı dergilerde süreci baştan başlatarak 'teknik masa başı ret' (desk reject) verir. Bu durum hakemlik sürecinizi haftalarca geciktirebilir.
Microsoft Word'de dosya yazar adı nereden silinir?
Windows işletim sisteminde Word belgenizi açın; Dosya > Bilgi > Sorunları Denetle menüsünden 'Belgeyi Denetle' (Inspect Document) seçeneğine tıklayın. Listeden 'Belge Özellikleri ve Kişisel Bilgiler' kutusunu işaretleyip 'Denetle' deyin ve bulunan kişisel verileri 'Tümünü Kaldır' butonuyla kalıcı olarak temizleyin.
Kaynakçada kendi önceki makalelerimizi nasıl yazmalıyız?
Uluslararası yayıncılık standartlarına (APA 7 ve COPE) göre en sağlıklı yol, önceki çalışmanızı üçüncü bir araştırmacının eseri gibi nesnel bibliyografik künyesiyle bırakmaktır. Ancak dergi kör hakemlik yönergesinde kaynakçanın da maskelenmesini şart koşuyorsa, metin içindeki '(Yazar, 2022)' ifadesine karşılık kaynakçaya yalnızca 'Yazar (2022). [Kör hakemlik için gizlenmiş yayın]' satırı eklenir.
Etik kurul onay belgesi dergi sistemine nasıl yüklenmelidir?
Etik kurul belgesi yazar ve kurum isimlerini içerdiği için kör hakemlere asla iletilmemelidir. DergiPark veya ScholarOne / Editorial Manager sistemlerinde dosya türü seçilirken 'Blinded Manuscript' yerine 'Title Page', 'Ethics Approval' veya 'Supplementary File Not for Review' kategorisi seçilmelidir.
Teşekkür (Acknowledgments) ve Fon bilgisi ne zaman eklenir?
Teşekkür ve fon bilgileri ilk başvuru anında sadece editörün göreceği Başlık Sayfasında (Title Page) tutulur. Makale çift-kör hakem incelemesini başarıyla geçip 'kabul' (acceptance) veya nihai dizgi aşamasına geldiğinde, son taslağa (final proof) yazarlar tarafından ana metin sonuna eklenir.
AcademicFix
Kaynaklar ve resmî dokümantasyon
Bu rehber COPE (Committee on Publication Ethics), ICMJE yönergeleri ve Microsoft Office teknik kılavuzlarına dayanılarak hazırlanmıştır. Erişim tarihi: Eylül 2026.
- 01COPE — Ethical Guidelines for Peer Reviewers
Çift-kör hakemlikte tarafsızlık, çıkar çatışması ve kimlik gizliliği standartları.
- 02ICMJE Recommendations: Preparing a Manuscript for Submission
Tıbbi ve bilimsel dergilerde Başlık Sayfası (Title Page) ve Anonim Metin ayrımı yönergeleri.
- 03Microsoft Support: Belge Denetçisi ile Gizli Verileri Kaldırma
Office Word belgelerindeki kişisel üstverileri (metadata) ve yazar özelliklerini temizleme kılavuzu.
- 04APA Style (7th Edition) Masking for Peer Review
Metin içi atıflarda ve kaynakça düzeninde çift-kör hakemlik maskeleme kuralları.