Atıf ve kaynakça rehberi
Bir Makalenin DOI Numarası Yoksa Ne Yapılır?
Eski veya yerel bir makalede DOI bulunmuyorsa panikle sahte numara eklemeyin; Crossref geriye dönük aramasını tamamlayın ve APA 7, Chicago veya IEEE standartlarına uygun DOI'siz künye formatını uygulayın.
Doğrudan yanıt
En güvenli kural: Crossref geriye dönük kontrolü → Uydurma/tahmini DOI yasağı → APA 7 basılı makale formatı (veritabanı URL'siz) → Kurumsal arşiv kalıcı linki (Permalink) → ISSN katalog arşiv kaydı.
Hızlı kontrol
DOI bulunamadığında 6 kritik kontrol
- 01
Crossref Metadata Search'te başlık ve yazarla geriye dönük arama yapın
- 02
Bulunamayan DOI yerine asla tahmini veya benzer bir link eklemeyin
- 03
APA 7'de abonelikli veri tabanı URL'si yerine basılı makale formatını uygulayın
- 04
Herkese açık arşivler için kırılmayan kalıcı link (permalink) kullanın
- 05
Hedef derginin atıf stiline (Chicago, IEEE, MLA) özel kuralı kontrol edin
- 06
Hakem veya jüri için derginin ISSN ve kütüphane arşiv kaydını not edin
1 / 6
DOI'nin gerçekten olmadığını Crossref ve resmî kanallarla teyit edin
Bir makalenin basılı nüshasında veya PDF sayfasında DOI yazmaması, o yayının dijital nesne tanımlayıcısının kesinlikle olmadığı anlamına gelmez. Özellikle 2000 öncesi yayınlanan veya dijitalleşme sürecine sonradan giren dergiler, eski sayılarını geriye dönük (backfile) olarak Crossref'e kaydettirmiş olabilir.
Crossref Metadata Search arayüzüne makalenin tam başlığını, ilk yazarın soyadını ve yayın yılını girin. Benzer başlıkları dikkatle eleyerek yazar kadrosu, dergi adı, cilt, sayı ve sayfa aralığının elinizdeki çalışmayla tam örtüştüğünden emin olun. Güvenilir bir eşleşme çıkmıyorsa makalenin gerçekten DOI'si yoktur.
- Crossref Metadata Search üzerinden başlık ve ilk yazarla arama yapıldı
- Yayınevinin resmî arşiv sayfasındaki sayı dökümü incelendi
- Geriye dönük tanımlayıcı kaydı bulunmadığı kesinleştirildi
2 / 6
Asla tahmini, uydurma veya benzer bir DOI numarası eklemeyin
DOI Foundation ve uluslararası yayın standartları (COPE, APA, IEEE), doğrulanmamış hiçbir tanımlayıcının bibliyografik kayıtlara eklenemeyeceğini kesin olarak belirtir. Başka bir sayının veya benzer konudaki farklı bir makalenin DOI'sini yapıştırmak akademik dürüstlük ihlali oluşturur.
Hakem veya editör incelemelerinde DOI bağlantıları otomatik sistemlerle taranır; çözümlenemeyen veya yanlış makaleye yönlenen DOI'ler dergi sürecinde doğrudan düzeltme veya ret sebebi olabilir. Eşleşme yoksa DOI alanını boş bırakmak, uydurma bir link yazmaktan daima daha doğrudur.
- Tahmini veya doğrulanmamış hiçbir tanımlayıcı kaynakçaya yazılmadı
- DOI bulunamadığına dair aranan veritabanları kişisel notlara kaydedildi
- Kaynak güvenilirliği ve akademik dürüstlük korundu
3 / 6
APA 7 standardına göre DOI'siz basılı ve çevrim içi kaynakları biçimlendirin
Güncel APA 7 (American Psychological Association) kurallarına göre, akademik bir kütüphane veritabanından (JSTOR, EBSCOhost, ScienceDirect, ProQuest) erişilen DOI'siz dergi makaleleri tıpkı basılı bir dergi gibi sonlandırılır. Üniversite oturum açma (login/proxy) linkleri kaynakçaya asla yazılmaz.
Kaynak şu sırayla noktalanır: Yazar Soyadı, Adının Baş Harfi. (Yıl). Makale başlığı. Dergi Adı, Cilt(Sayı), Sayfa aralığı. Doğrudan URL yalnızca herkese açık, abonelik gerektirmeyen bağımsız bir web sitesinde veya kurumsal arşivde (repository) yer alan PDF'ler için eklenir.
- Kaynağın kütüphane veritabanından mı yoksa açık webden mi alındığı ayrıştırıldı
- Üniversite proxy veya oturum açma (login) uzantıları URL'den temizlendi
- Cilt, sayı ve tam sayfa aralığı bilgileri dergi künyesinden eksiksiz alındı
4 / 6
DergiPark, JSTOR veya kurumsal arşiv kalıcı bağlantılarını (Permalink/Handle) değerlendirin
Özellikle Türkiye merkezli DergiPark dergilerinde veya üniversite açık erişim sistemlerinde (institutional repository) DOI yerine Handle (hdl.handle.net) veya dergiye özel kalıcı makale bağlantısı (permalink) kullanılabilir.
Hedef derginizin kılavuzu izin veriyorsa, zamanla kırılmayacak bu kalıcı bağlantıyı kaynak sonuna ekleyebilirsiniz. Ancak tarayıcının arama adres çubuğundaki geçici oturum parametreli URL'leri (session ID, search token) kesinlikle kullanmayın; daima 'Kalıcı Bağlantı' veya 'Cite' butonundaki temiz linki esas alın.
- Bağlantının oturumdan bağımsız kalıcı link (permalink) olduğu doğrulandı
- Handle (hdl.handle.net) veya açık erişim kurumsal arşiv kodu not edildi
- Bağlantının gizli sekmede abonelik istemeden çalıştığı test edildi
5 / 6
MLA, Chicago ve IEEE stillerindeki alternatif kuralları uygulayın
Hedef derginiz veya enstitünüz APA dışı bir stil kullanıyorsa o kılavuzun 'Journal article without a DOI' bölümünü referans alın. Örneğin The Chicago Manual of Style (17. basım), DOI yoksa veritabanı adını (ör. JSTOR) veya kalıcı URL'yi kabul eder.
IEEE stili ise dergi makalelerinde DOI bulunmadığında yalnızca geleneksel basılı künyeyi (Yazar, Makale adı tırnak içinde, Dergi adı italik, cilt, sayı, sayfa, ay ve yıl) zorunlu kılar; harici web linki istemez. Enstitü tez yazım kılavuzunu inceleyerek tüm DOI'siz kaynakları aynı şablonda tutarlı hale getirin.
- Dergi veya enstitü yazım kurallarındaki DOI'siz kaynak maddesi incelendi
- Chicago, MLA veya IEEE kurallarına göre gerekli künye bileşenleri tamamlandı
- Kaynakça listesindeki tüm DOI'siz girdiler stil içinde tutarlı kılındı
6 / 6
Hakem ve jüri için derginin ISSN ve kütüphane doğrulama notunu arşivleyin
Uluslararası hakemli dergilere makale gönderirken yabancı hakemler yerel veya eski dilde basılmış dergilere ulaşmakta zorlanabilir. 'Bu makale gerçekten var mı, DOI'si neden yok?' şeklinde gelebilecek hakem sorularına hazırlıklı olun.
Derginin 8 haneli resmî ISSN numarasını, WorldCat veya Millî Kütüphane katalog kaydını ve makalenin ilk sayfa taranmış PDF kopyasını kişisel proje arşivinizde saklayın. Gerektiğinde editöre nezaketle sunulacak bu kanıtlar makalenizin güvenilirliğini pekiştirir.
- Derginin basılı (p-ISSN) veya elektronik (e-ISSN) numarası not edildi
- WorldCat veya kütüphane katalog kaydı doğrulandı
- Makalenin taranmış ilk sayfası ve içindekiler sayfası kişisel dosyada arşivlendi
Atıf ve kaynakça
Sık sorulan sorular
DOI numarası olmayan bir makaleye tezimde veya makalemde atıf yapabilir miyim?
Evet, kesinlikle yapabilirsiniz. DOI, makalenin bilimsel kalitesini veya geçerliliğini değil, dijital nesne yönetimini gösterir. Özellikle 2000 yılı öncesi basılmış makaleler, köklü yerel dergiler veya arşiv belgeleri DOI almamış olabilir. Önemli olan hedef atıf stilinin DOI'siz kaynak kuralına uygun eksiksiz künye vermektir.
APA 7'de DOI yoksa veri tabanı linkini (EBSCO, ProQuest, JSTOR vb.) yazmalı mıyım?
Hayır. APA 7 standardına göre üniversite kütüphanesi aboneliği gerektiren akademik veri tabanı bağlantıları kaynakçaya yazılmaz. Makale basılı dergi gibi (Yazar, Yıl, Başlık, Dergi, Cilt, Sayı, Sayfa) noktalanır. Yalnızca herkesin ücretsiz erişebildiği kurumsal arşivler veya bağımsız web siteleri için doğrudan URL verilir.
Google Scholar'daki 'scholar.google.com/...' linkini kaynakçaya DOI yerine koyabilir miyim?
Kesinlikle hayır. Google Scholar linkleri kişisel arama oturumlarına ve indeks yönlendirmelerine bağlıdır; kalıcı tanımlayıcı (persistent identifier) değildir. Kaynakçada arama motoru linki kullanmak akademik standartlara aykırıdır.
Derginin web sitesi kapanmış ve DOI'si de yoksa makaleyi nasıl kaynak gösterebilirim?
Makaleyi basılı kopya formatında kaynak gösterin (Yazar, Yıl, Başlık, Dergi Adı, Cilt(Sayı), Sayfa aralığı). Makalenin doğrulanabilirliğini sağlamak için basılı kopyanın PDF taramasını veya kütüphane katalog kaydını kişisel çalışma dosyanızda muhafaza edin.
AcademicFix
Kaynaklar ve resmî dokümantasyon
Bu rehber APA Style (7. basım), Crossref üstveri belgeleri, DOI Foundation el kitabı ve Chicago atıf standartlarına dayanılarak hazırlanmıştır. Erişim tarihi: Eylül 2026.
- 01APA Style (7th ed.) — Journal Article References without a DOI
Resmî APA Style yönergelerinde DOI'si bulunmayan basılı ve çevrim içi dergi makalelerinin formatlanması.
- 02Crossref — Metadata Retrieval Documentation
Resmî Crossref üstveri arama motoru ve geriye dönük DOI kayıtlarının tespiti.
- 03DOI Foundation — DOI Handbook 2025
Kalıcı tanımlayıcı ekosistemi, çözümleme ilkeleri ve sahte tanımlayıcı önlemleri.
- 04The Chicago Manual of Style (17th ed.) — Journal Articles without DOI
Chicago atıf sisteminde DOI bulunmayan akademik süreli yayınlar için URL ve kalıcı erişim kuralları.