Kaynak bütünlüğü rehberi
APA 7 ve DOI kontrolünde yakalanması gereken 7 hata
Gönderim öncesinde atıf eşleştirme, bibliyografik bilgi, DOI doğruluğu ve APA 7 tutarlılığını kaynak kaynak incelemek için uygulamalı iş akışı.
Kaynak bütünlüğü rehberi
Düzenli bir kaynakça yalnızca noktalama işi değildir. Kaynakça, metindeki iddiaları tanımlanabilir yayınlara bağlayan bir izlenebilirlik sistemidir. Bu nedenle güvenli inceleme sırası önce metin eşleştirme, sonra kaynak doğrulama ve en son stil tutarlılığıdır.
AcademicFix
Hızlı kontrol listesi
- 01
Her metin içi atfı bir kaynakça kaydıyla eşleştirin ve ters yönü de kontrol edin.
- 02
3+ yazarlı eserlerde ilk atıftan itibaren ilk yazar ve 'vd.' kuralını uygulayın.
- 03
Yazar, yıl, başlık, kaynak, cilt, sayı ve sayfaları yayın kaydıyla doğrulayın.
- 04
Her DOI’yi açın; 'https://doi.org/' biçiminde sunun ve sonuna asla nokta koymayın.
- 05
DOI yoksa veritabanı oturum linki eklemeyin; açık erişim URL'si veya basılı künye kullanın.
- 06
Ön baskı (preprint) ile nihai yayın sürümünü (VoR) ve Crossmark durumunu ayırt edin.
- 07
APA 7 kuralına göre kaynakçada 20 yazara kadar tüm isimleri eksiksiz listeleyin.
- 08
Zotero veya Mendeley dönüştürmesi sonrası teslim dosyasındaki asılı girinti ve köprüleri sınayın.
1 / 7
Atıfları ve kaynakçayı iki yönde eşleştirin
Noktalama işaretlerinden önce kayıt kimliğini kontrol edin. Metindeki yazar–yıl atıflarından ve kaynakça kayıtlarından iki ayrı küme oluşturun. Her metin içi atıf listedeki tek bir kayda gitmeli; listedeki her kaynağın güncel metinde bir karşılığı bulunmalıdır.
APA 7 standardına göre 3 veya daha fazla yazarlı çalışmalarda ilk atıftan itibaren doğrudan ilk yazar ve 'vd.' kullanılır (örn. Yılmaz vd., 2024). Eski APA 6 kuralı olan 3–5 yazarı ilk atıfta tek tek sayma uygulaması kaldırılmıştır.
Revizyon sırasında silinen metinlerin kaynakçada unutulan artıkları ile üretken yapay zeka araçlarının türettiği var olmayan 'halüsinasyon kaynaklar' bu adımda izole edilmelidir.
- Kaynakçada eksik kalan atıflar ve kullanılmayan artık kaynaklar belirlendi
- 3 ve daha fazla yazarlı çalışmalarda ilk atıftan itibaren 'vd.' kuralı uygulandı
- Aynı yazar ve yıl için harf ekleri (2024a, 2024b) metinle listede uyumlu
2 / 7
Bibliyografik kaydı doğrulayın
Yazar sırası, yayın yılı, başlık, dergi veya yayınevi, cilt, sayı, sayfa aralığı ve makale numarasını Crossref Simple Text Query veya resmî dergi sayfasıyla karşılaştırın. Başka bir makaleden kopyalanan kaynakça, o metindeki yazım hatasını veya eski bir taslağı aynen taşıyabilir.
APA 7 ile birlikte kitap künyelerinden şehir ve ülke/eyalet (basım yeri) bilgisi tamamen kaldırılmıştır; yalnızca yayınevi adı yazılır. Dergilerde kesintisiz sayfa numarası yerine elektronik makale numarası varsa 'Makale e0241512' biçiminde kaydedilmelidir.
- Yazar sırası, soyadları ve ad baş harfleri birincil kayıtla doğrulandı
- Kitap referanslarında basım yeri kaldırıldı, yalnızca yayınevi korundu
- Sayfa aralığı veya elektronik makale numarası (e-locator) kontrol edildi
3 / 7
Her DOI’yi çözümleyin ve kayıtla eşleştirin
DOI bağlantısı doğrudan tarayıcıda açılmalı ve kaynakçada tanımlanan çalışmayı göstermelidir. Geçerli standart format 'https://doi.org/10.xxxx/...' şeklindedir. Öncesine 'doi:', 'DOI:' veya eski 'http://dx.doi.org/' yazılmamalıdır. En kritik kural: DOI bağlantısının sonuna kesinlikle nokta konmaz; aksi halde bağlantı kırılır.
Makalenin DOI numarası yoksa karar kuralı şudur: EBSCO, JSTOR veya ProQuest gibi kurumsal oturum gerektiren ticari araştırma veritabanı URL'leri kaynakçaya eklenmez; kayıt basılı makale gibi sonlanır. Yalnızca kamuya açık, serbest dolaşımdaki web sayfaları için doğrudan makale URL'si verilir ('Erişim adresi:' ön eki olmadan).
- DOI bağlantısı 'https://doi.org/' standart protokolüyle başlıyor
- DOI URL'sinin sonuna nokta konmadı ve bağlantı hatasız çözümleniyor
- DOI'si olmayan veritabanı makalelerine gereksiz oturum açma linkleri eklenmedi
4 / 7
Atıf yapılan yayın sürümünü belirleyin
Ön baskı (arXiv, bioRxiv, SSRN), kabul edilmiş yazar nüshası ve hakemli nihai yayın sürümü (Version of Record - VoR) farklı yıl, başlık, sayfa ve DOI tanımlayıcılarına sahip olabilir. Atıf yapılan gerçek sürüm belirlenmeli ve künye o sürüme dayandırılmalıdır.
Nihai makale yayımlandıysa ön baskıyı VoR ile değiştirmek akademik izlenebilirliği güçlendirir. Ayrıca Crossref Crossmark sorgusu yapılarak makale hakkında yayımlanmış bir düzeltme (corrigendum) veya geri çekilme (retraction) bulunup bulunmadığı teyit edilmelidir.
- Ön baskı (preprint) ile nihai hakemli dergi makalesi birbirine karıştırılmadı
- Kabul edilmiş ancak basılmamış makaleler için 'baskıda' (in press) ibaresi kullanıldı
- Crossmark ile eserin güncel geçerlilik ve düzeltme durumu kontrol edildi
5 / 7
APA 7’yi kaynak türüne göre uygulayın
Dergi makalesi, kitap, editörlü kitap bölümü, tez, rapor, web sayfası ve konferans bildirisi için APA 7 kuralları farklıdır. Başlıklarda sentence case kuralı geçerlidir: Makale ve kitap başlıklarında yalnızca ilk kelimenin ilk harfi, iki noktadan sonraki ilk harf ve özel isimler büyük yazılır.
Dergi adı ve cilt numarası italik yazılırken, parantez içindeki sayı numarası dik (normal) biçimlendirilir. Yanlış kaynak şablonunu kusursuz uygulamak hatayı gidermez; her kaynağın özgün türü doğrulanmalıdır.
- Makale ve kitap başlıkları sentence case (yalnızca ilk harf büyük) kuralına uygun
- Dergi adı ve cilt numarası italik; parantez içindeki sayı numarası dik yazıldı
- Editörlü kitap bölümlerinde sayfa aralığı 'ss. xx–yy' olarak belirtildi
6 / 7
Çift kayıtları, yazar adlarını ve sıralamayı kontrol edin
APA 7 kuralına göre kaynakçada 20 yazara kadar tüm yazarlar tek tek listelenir. 21 veya daha fazla yazar olduğunda ilk 19 yazar yazılır, ardından üç nokta (...) konur ve son yazar eklenir ('ve' veya '&' işareti kullanılmaz).
Aynı yazarın birden fazla eseri varsa en eski tarihten en yeniye doğru kronolojik olarak sıralanmalıdır. Aynı yazarın aynı yıl yayımlanan eserleri ise başlıktaki alfabetik sıraya göre '2024a', '2024b' harf ekleriyle ayırt edilir.
- 20 yazara kadar tüm yazarlar yazıldı; 21+ yazarda ilk 19 + ... + son yazar kuralı uygulandı
- Aynı yazarın çalışmaları kronolojik sırada (eskiden yeniye) düzenlendi
- Yazar adları arasındaki boşluk ve noktalama standartlaştırıldı
7 / 7
Son revizyondan sonra kontrolü tekrarlayın
Metin her düzenlendiğinde veya paragraf yerleri değiştiğinde atıf eşleşmesi bozulabilir. Son içerik revizyonundan sonra teslim dosyası üretilmeden önce çift yönlü kontrol baştan sona yinelenmelidir.
Zotero veya Mendeley Word eklentisi alan kodları (field codes) düz metne dönüştürülürken veya PDF çıktısı alınırken asılı girinti (hanging indent), çift boşluklar ve köprülerin çalışır durumu son teslim dosyasında bizzat sınanmalıdır.
- Son eşleştirmede nihai revizyon metni kullanıldı
- Kaynak yönetim alan kodları dönüştürüldükten sonra asılı girintiler doğrulandı
- PDF veya teslim belgesindeki tüm DOI ve URL bağlantıları açılarak denendi
Kaynak bütünlüğü rehberi
FAQ
Her akademik kaynağın DOI’si var mıdır?
Hayır. DOI yalnızca gerçekten varsa ve güvenle eşleştirilebiliyorsa eklenmelidir. Bazı kitapların, eski arşiv yayınlarının veya yerel çalışmaların resmî DOI kaydı bulunmaz; olmayan DOI için asla sahte tanımlayıcı türetilmemelidir.
Makalenin DOI numarası yoksa veritabanı linki (JSTOR, EBSCO) eklenmeli mi?
Hayır. APA 7 standardına göre kurumsal abonelik veya oturum açma gerektiren ticari veritabanı URL'leri kaynakçaya eklenmez. Makale basılı künye gibi cilt, sayı ve sayfa aralığıyla tamamlanır.
DOI bağlantısının sonuna nokta konur mu?
Hayır. APA 7 kuralı gereğince DOI ve URL bağlantılarının sonuna nokta konmaz. Nokta konursa bağlantı kopyalandığında veya tıklandığında linkin parçası sayılarak 404 çözümleme hatasına yol açar.
APA 7'de 3 veya daha fazla yazarlı çalışmaya metin içinde ilk kez nasıl atıf yapılır?
İlk atıftan itibaren doğrudan ilk yazar ve 'vd.' (İngilizce metinlerde 'et al.') kullanılır (örn. Yılmaz vd., 2024). APA 6'daki 3–5 yazarı ilk atıfta tek tek sayma kuralı tamamen kaldırılmıştır.
Kaynak yönetim programı APA 7 doğruluğunu tek başına garanti eder mi?
Hayır. Zotero veya Mendeley kayıtlı bilgiyi kurallara göre dizer. İçe aktarılan verideki eksik alan, yanlış kaynak türü veya sürüm hatası düzenli görünen fakat yanlış bir kaynakça üretir.